زیارت اربعین، ما را با امام حسین (ع) هم‌مسیر می‌کند | حکمت‌هایی از زیارت اربعین

به گزارش شهرآرانیوز؛ اربعین از قرن‌ها قبل، مقصد زائرانی است که به شوق زیارت نه‌فقط جسم بلکه دل و جان خود را با پای پیاده عازم کربلای حسینی می‌کنند. برای آنها که طعم شیرین این عشق و شوق وصال پس از روز‌ها سفر پیاده را نچشیده‌اند، چه‌بسا این شور و شوق و فلسفه تحمل سختی‌های این سفر، بی‌معنا باشد! 

اما اربعین و سبک متفاوت زندگی که در آن تجربه می‌شود، چیزی فراتر از یک سفر زیارتی چندروزه است، به شیعه حیات و آبرو می‌دهد و خط و مسیرش را اعلان جهانی می‌کند. در بررسی فلسفه این زیارت و آنچه به ما می‌آموزد، با حجت‌الاسلام‌والمسلمین مهدی زمانی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه خراسان، گفت‌و‌گو کرده‌ایم.

اربعین؛ تجلی پیروزی خون بر شمشیر

در پاسخ به آنها که پیاده‌روی چندین‌میلیون‌نفری اربعین برایشان تعجب‌آور است و از دیدن این همه شور و شوق زائران اربعین باوجود همه سختی‌ها در تحیرند، باید گفت که پیاده‌روی و زیارت اربعین درکنار پاسخ به عطش معنوی انسان، پیام مهمی را در خود نهفته است و آن، اینکه اگر در مسیر انجام وظیفه استقامت کنیم و کوتاه نیاییم، درنهایت این خون است که بر شمشیر پیروز خواهد شد و حق بر باطل، غلبه خواهد کرد.

استمرار مسیر کاروان اسرا

همان‌طور که در نخستین اربعین پس از شهادت حضرت سیدالشهدا (ع) و یارانشان، کاروان اهل‌بیت امام (ع) با سربلندی و پیروزی به کربلا بازگشتند و به زیارت قبور مطهر شهدا نائل شدند، قرن‌هاست که شیعیان و آزادگان جهان با نگاه به آن کاروان، در ایام اربعین با پای پیاده، راهی کربلا می‌شوند تا حقانیت وعده‌های قرآن را درباره استقامت و مقاومت نشان دهند؛ قرآن کریم می‌فرماید: «جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ کَانَ زَهُوقًا.» (اسراء، ۸۱) این همان وعده‌ای است که درباره عاشورا محقق شد و استقامت امام‌حسین (ع)، یاران و خانواده‌شان، آنها را پیروز تاریخ کرد.

چرا این زیارت از علائم مؤمنان است؟

امام حسن عسکری (ع) زیارت اربعین حضرت سیدالشهدا (ع) را یکی از نشانه‌های مؤمنان معرفی می‌کنند. باید توجه داشت که روح ایمان در دو چیز خلاصه می‌شود: نخست، بندگی در راه خدا و مبارزه با طاغوت و دوم عزتمندی. عصاره سیره و سبک زندگی حسینی نیز همین دو عنصر است؛ روح عبودیت و مبارزه با طاغوت و عزتمندی و ذلت‌ناپذیری و این تجلی آیه قرآن است که می‌فرماید: «وَلِلَّهِ الْعِزَّه وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِینَ وَلَکِنَّ الْمُنَافِقِینَ لَایَعْلَمُونَ.» (منافقون، ۸).

زیارت اربعین نیز با دو مؤلفه اصلی ایمان یعنی عزت و عبودیت و مبارزه با طاغوت، پیوند عمیق دارد و اصلی‌ترین شعار حضرت اباعبدالله (ع)، «هَیهَاتَ مِنَّا الذِّلَّه» است. زائر اربعین، چون خود را با این حقیقت و باطن هماهنگ می‌کند، با امام (ع) هم‌مسیر و زیارتش نشانه ایمان می‌شود.

ابراز عشق و استقامت با یک زیارت

علاوه‌بر فلسفه و باطن، زیارت اربعین پیام‌های راهبردی و جهانی نیز دارد؛ نخست اعلام آنکه ما بر عهدمان با سیدالشهدا (ع) ایستاده‌ایم. زائران اربعین حسینی به جهانیان اعلام می‌کنند که بر عهد خود استوار هستند، حسینی می‌مانند و حسینی زندگی می‌کنند. دومین پیام، ابراز عشق و محبت است به کانون آزادگی یعنی حضرت امام‌حسین (ع)؛ زائر با زیارت اربعین به امام (ع) ابراز محبت و مودت می‌کند و خود را ادامه‌دهنده راه ایشان معرفی می‌کند؛ همان امامی که همه هستی و دارایی خود را در راه خدا بذل کرد. انسان با این زیارت، روح خود را با معبود، پیوند و انس می‌دهد.

چراغ راه تاریخ است

در فرازی از زیارت اربعین حضرت سیدالشهدا (ع) می‌خوانیم: «وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِیکَ لِیَسْتَنْقِذَ عِبَادَکَ مِنَ الْجَهَالَهِ وَ حَیْرَهِ الضَّلَالَهِ: و [شهادت می‌دهم]امام‌حسین (ع) جانش را در راه تو بذل و بخشش کرد تا بندگانت را از جهالت و نادانی و سرگردانی گمراهی نجات بخشد.» هدایت، مسئله مهمی در معارف دینی ماست، تاجایی‌که این وظیفه مهم ابتدا بر دوش پیامبران، در مرحله بعد بر شانه امامان و درنهایت برعهده مؤمنان است که در هر عصر و زمانی تلاش کنند سایر انسان‌ها را از گمراهی و ضلالت نجات دهند.

حماسه خیابان را مدیون اربعین هستیم

مهم آنکه این هدایتی که زیارت اربعین به‌عنوان هدف مهم نهضت حسینی از آن یاد می‌کند، در زمان متوقف نشده و استمرار و امتداد داشته است. هدایت دو نوع است: گاهی گفتاری است؛ شامل تبیین و زمانی رفتاری است؛ یعنی انسان با رفتار خود می‌تواند در دیگران زمینه تغییروتحول را ایجاد کند.

در تجمعات شبانه‌ای که نزدیک به ۱۶۰شب با حضور امت انقلابی، بصیر و بیدار برپاست، هدایت رفتاری اربعین، نهفته است و مردم مبعوث با این رفتار خود نشان می‌دهند که باید مقابل ظلم ایستادگی کرد. این عملکرد مؤمنانه، سبب هدایت انسان‌هایی می‌شود که شاید تاکنون حقیقت برایشان روشن نشده است، اما این هدایت عملی بر آنها اثر خواهد کرد.

در ادامه حتما بخوانید ۱۰ مستند متفاوت درباره اربعین | روایت زائران خارجی از بزرگ‌ترین اجتماع مذهبی جهان

معلم جهاد تبیین و مقاومت

اربعین می‌تواند دو اثر مهم در سبک زندگی ما داشته باشد؛ نخست جهاد مقاومت: ما از اربعین یاد می‌گیریم که باید مقابل ظلم و استکبار ایستادگی کرد. اهل‌بیت امام‌حسین (ع)، چهل روز در این سفر سخت، ایستادگی و مقاومت کردند و سختی‌ها را به جان خریدند و درنهایت، این مقاومت سبب پیروزی آنها و روایت صحیح عاشورا برای تاریخ شد؛ دومین اثر اربعین، جهاد تبیین است؛ همچنان‌که می‌بینیم اهل‌بیت امام (ع) از هر فرصتی که در دوران اسارت به‌وجود می‌آمد، استفاده و ماهیت عاشورا را برای مردم، تبیین و آنها را بیدار کردند و مردم با این جهاد بود که دریافتند چه جنایتی در جهان اسلام رخ داده است.

درس بزرگ اربعین برای ما

خطبه‌های حضرت زینب (س) در کوفه و شام و خطبه‌های امام‌سجاد (ع) در کوفه و به‌ویژه در مسجد شام، سبب شد مردم حاضر در آن اجتماع عظیم، ماهیت نهضت حسینی را درک کنند و از همان‌جا اعتراض‌ها علیه این جنایت عظیم شروع شد و یزیدیان که دیدند جهاد تبیین امام‌سجاد (ع) چگونه مردم را بیدار کرده است، ناچار به اعتراف به شکست خود شدند، پس اربعین به ما می‌آموزد که زندگی سراسر جهاد است؛ هم جهاد مقاومت و هم جهاد تبیین که هر دو در زندگی مؤمنانه، نقش‌آفرین است و پیروزی نهایی را ازآن مؤمنان می‌کند.